Google+ ΙΔΕΕΣ : Biology4u.gr

ΙΔΕΕΣ

Μαθηματικά και Βιολογία

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 2 Νοεμβρίου 2013
Μαθηματικά και Βιολογία

Ανάμεσα στους βιολόγους η ιδέα ότι τα Μαθηματικά μπορούν να αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο για τη μελέτη των βιολογικών φαινομένων δεν νομίζω πως είναι δημοφιλής. Ίσως γι΄αυτό να ευθύνεται η σχετικά περιορισμένη μαθηματική παιδεία που λάβαμε κατά τη διάρκεια των φοιτητικών χρόνων μας, που ως ένα βαθμό αντανακλούσε την περιορισμένη εμπλοκή των Μαθηματικών στα αντικείμενα της Βιολογίας (Οικολογία, Γενετική Πληθυσμών).  Μπορεί πάλι η ιδέα αυτή να οφείλεται στο γεγονός ότι στα μάτια ενός βιολόγου η πολυπλοκότητα […]

Συνεχίστε

Ο άνθρωπος του Πιλτντάουν

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 14 Σεπτεμβρίου 2013
Ο άνθρωπος του Πιλτντάουν

 Τo 1912 ήταν μια καλή χρονιά για την επιστημονική φαντασία αλλά και για τους επίδοξους κυνηγούς απολιθωμάτων, καθώς τότε συνέπεσε η δημοσίευση του μυθιστορήματος επιστημονικής φανασίας του Arthur Conan Doyle «Ο Χαμένος Κόσμος» με την είδηση μιας ανακάλυψης, που αναστάτωσε την κοινή γνώμη της εποχής: Ένας ερασιτέχνης παλαιοντολόγος, ο Charles Dawson ανακοίνωσε την ανακάλυψη στο χωριό Πιλτντάουν του Σάσσεξ, ενός εκτεθειμένου κρανίου, μιας γνάθου και δοντιών, που κατά τη γνώμη του ανήκαν σε έναν από […]

Συνεχίστε

Ένα παραμύθι, για το ρόλο της τύχης στις ανακαλύψεις

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 2 Σεπτεμβρίου 2013
Ένα παραμύθι, για το ρόλο της τύχης στις ανακαλύψεις

Παίζει κάποιο ρόλο η τύχη στις μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις; Φαίνεται πως ναι, και όχι μόνο διότι υπάρχει πλήθος παραδειγμάτων που το πιστοποιούν, αλλά και διότι η επίγνωση της ανάγκης της,  εμπλούτισε την αγγλική γλώσσα με τον όρο: serendipity που αναφέρεται σε οποιαδήποτε τυχαία επιστημονική ή μη, ανακάλυψη. Διαβάστε λοιπόν το παραμυθάκι και τη μικρή ιστορία που κρύβεται πίσω από την επινοημένη, αλλά τόσο χρήσιμη λέξη.  Σε ένα παλιό περσικό παραμύθι που τιτλοφορείται «Οι τρεις πρίγκιπες […]

Συνεχίστε

Δαρβινισμός και Τέχνη

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 26 Ιανουαρίου 2009
Δαρβινισμός και Τέχνη
Όταν κάποτε προσπάθησα να πείσω έναν καλοπροαίρετο φίλο και φιλόλογο πανεπιστημιακό, για το πόσο η δαρβινική σκέψη έχει διαποτίσει το σύγχρονο δυτικό πολιτισμό, και  χρειάστηκε να του αναπαραγάγω τη ρήση του Ernst Mayr ότι: «Η εξέλιξη είναι η πιο βαθυστόχαστη και ισχυρή ιδέα που συνέλαβε ο ανθρώπινος νους, τους τελευταίους 2 αιώνες»,  έγινε δύσπιστος και θεώρησε και την προσπάθεια μου και τη φράση του μεγάλου εξελικτικού υπερβολικές.
Στη συνέχεια συνομιλώντας με ενημερωμένους συναδέλφους, συνειδητοποίησα ότι ακόμη και οι Βιολόγοι, αγνοούμε την πολυσχιδή επίδραση  που άσκησε ο Δαρβινισμός στο σύνολο της πνευματικής δραστηριότητας, είτε αφορά τις επιστήμες (θετικές και ανθρωπιστικές), είτε την τέχνη.
Στο πλαίσιο λοιπόν του εορτασμού των 200 χρόνων από τη γέννηση του Δαρβίνου, αξίζει, από την πληθώρα των δεδομένων που επαληθεύουν τη ρήση του Mayr, να παρουσιαστεί ένα μόνο πολλοστημόριο της επίδρασης που άσκησε ο δαρβινισμός στον κόσμο της Τέχνης, εξοφλώντας ως ένα βαθμό και την επίδραση που άσκησε η Τέχνη σε αυτόν.

 

Συνεχίστε

Γιατί είναι σημαντικό να διδάσκουμε την Εξέλιξη

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 1 Νοεμβρίου 2008
Γιατί είναι σημαντικό να διδάσκουμε την Εξέλιξη

(Από την έκδοση της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιστημών: «Teaching about evolution and the nature of science«) Η Αμερικανική Ακαδημία Επιστημών σε μια από τις πολλές δράσεις για τη στήριξη της διδασκαλίας της Εξέλιξης, εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο «Teaching about evolution and the nature of science». Στο βιβλίο αυτό αποκαλύπτεται η αιτία για την οποία όλοι οι οργανισμοί της Γης μοιράζονται τόση ομοιότητα όσο και ποικιλομορφία, αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο η επιστήμη προσεγγίζει την […]

Συνεχίστε

Νέα βιολογία για νέα προγράμματα σπουδών

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 20 Ιουλίου 2008
Νέα βιολογία για νέα προγράμματα σπουδών
(Παρατηρήσεις από την 6η ημερίδα  του ΕΜΒΟ με θέμα την εκπαίδευση στις  επιστήμες 17-19 Μαίου 2007 | Heidelberg | Germany)

ΤουAndrew Moore

Programme Manager EMBO

Science & Society

Υπόβαθρο

Το έγγραφο αυτό συνεγράφη με αφορμή μια ημερίδα που διοργανώθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Μοριακής Βιολογίας (ΕΜΒΟ), χάρη στην οποία διασταυρώθηκαν οι απόψεις των Ευρωπαίων επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στο επίπεδο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (εκπαιδευτικοί), στη σύνταξη των προγραμμάτων σπουδών και την έρευνα.
Αναφέρεται στην παρουσίαση μερικών από τις περιοχές κλειδιά της σύγχρονης μοριακής βιολογίας στα προγράμματα σπουδών και τη διδασκαλία (βιολογία συστημάτων, βιοπληροφορική, μοριακή εξέλιξη και μοριακή γενετική). Αποπειράται επίσης να απαντήσει στο ερώτημα του βαθμού με τον οποίο η γνώση, η κατανόηση και οι δεξιότητες, οφείλουν να διδάσκονται σε περιοχές που θεωρείται ότι βρίσκονται στον ορίζοντα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και όχι στο επίκεντρό της.

Συνεχίστε

Πολιτισμική Εξέλιξη

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 9 Ιουλίου 2008
Πολιτισμική Εξέλιξη

Οι Βιολόγοι έχουν μια πολύ καλή γνώση για το πώς οι μύγες κατέστησαν ανθεκτικές στο  DDT και για το  πώς οι άνθρωποι  διαχωρίστηκαν από τα άλλα πρωτεύοντα κατά το παρελθόν. Αυτό συμβαίνει διότι ο μηχανισμός που βρίσκεται κάτω από τις διαδικασίες

αυτές είναι κοινός. Χρησιμοποιώντας την εξέλιξη μπορούμε να κατανοήσουμε πως οι οργανισμοί μετέβαλαν τις γενετικές πληροφορίες του (DNA και  RNA), μεταβάλλοντας τα παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά τους και διαφοροποιούμενοι.
Ωστόσο δεν κατανοούμε το ίδιο καλά πώς εξελίχθηκαν οι κουλτούρες. Η πλειονότητα της ανθρώπινης εξέλιξης δεν περιλαμβάνει μεταβολές στο DNA μας, αλλά μάλλον μεταβολές στη γιγαντιαία βιβλιοθήκη μη γενετικών πληροφοριών, την κουλτούρα δηλαδή που διαθέτει το είδος μας. Αυτή η βιβλιοθήκη είναι τάξεις μεγέθους μεγαλύτερη από τη γενετική πληροφορίας μας και τα στοιχεία των διαφόρων ραφιών της, έχουν νόημα μόνο σε σχέση με άλλα στοιχεία.
Πράγματι υπάρχει μια μακρά και πικρή διαμάχη, ακόμη και  για το αν είναι λογικό να χρησιμοποιούμε τον όρο εξέλιξη προκειμένου να προσδιορίσουμε τις μεταβολές στην κουλτούρα μας. Άλλωστε η κουλτούρα αποτελείται από επικαλυπτόμενα φαινόμενα, από τις γλώσσες, τις θρησκείες, τους θεσμούς και τις κοινωνικά μεταβιβαζόμενες σχέσεις εξουσίας, ως τις πληροφορίες που ενσωματώνονται στις κατασκευές μας, από τα θραύσματα των αρχαίων αγγείων ως τα αεροσκάφη jumbo. Η μελέτη των πολιτισμικών μεταβολών εκτός των κλάδων της βιολογίας και των κοινωνικών επιστημών αφορά και τους κλάδους των ανθρωπιστικών επίσης.
Παρά τις μεγάλες δυσκολίες στην σύνθεση μιας ολοκληρωμένης θεωρίας της πολιτισμικής μεταβολής που να προσδιορίζεται επαξίως ως εξελικτική, έχει αρχίσει να σημειώνεται πρόοδος προς αυτήν την κατεύθυνση. Έχουμε αρχίσει να κατανοούμε τα πρότυπα των πολιτισμικών μεταβολών και το ρόλο της φυσικής επιλογής στη διαμόρφωσή τους. Και στο βαθμό που κάθε τι, από τα όπλα μαζικής καταστροφής ως την υπερθέρμανση του πλανήτη, είναι αποτελέσματα των μεταβολών της κουλτούρας του ανθρώπου στο διάβα του χρόνου, η απόκτηση μιας θεμελιώδους κατανόησης της πολιτισμικής εξέλιξης ίσως να αποτελέσει το κλειδί για τη διάσωση του πολιτισμού από τον ίδιο τον εαυτό του.
ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΕΥΡΥΤΕΡΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ στην πολιτισμική μεταβολή υπάρχουν από τότε σχεδόν που υπήρξαν ιστορικές καταγραφές. Στους νεώτερους χρόνους de Montesquieu (1689-1755) προσδιόρισε τη γονιμότητα του εδάφους, το κλίμα και τους γεωγραφικούς φραγμούς ως παράγοντες διαμόρφωσης του πολιτισμού. Στην πραγματικότητα ο Montesquieu  προανήγγειλε την ανάλυση που υπήρχε  στο κλασικό βιβλίο του  Jared Diamond  Όπλα, Σπόροι και Ατσάλι. Ο  Montesquieu ενδιαφερόταν επίσης πολύ για το πως η πολιτισμική μεταβολή εκδηλώνεται, εξετάζοντας ζητήματα διακυβέρνησης όπως η διάκριση των εξουσιών, θέματα δηλαδή που είχαν επίσης κινήσει το ενδιαφέρον διανοητών όπως ο Αριστοτέλης και ο Locke. Άλλωστε η διατήρηση των αντιλήψεων που συμβάλλουν στη διατήρηση της διάκρισης των εξουσιών είναι ένα  θέμα που ανησυχεί του Αμερικανούς πολιτικούς από το 1770 ως τις μέρες μας.
Ένα μεγάλο μέρος της διαμάχης εστιάστηκε στο αν οι μεταβολές στην κουλτούρα αποτελούν απλώς «ιστορία» ή πρότυπα. Αυτή η διαμάχη εν μέρει οφείλεται στο ότι μερικοί θεωρούν την πολιτισμική εξέλιξη ως «προοδευτική»: Το ξετύλιγμα δηλαδή ενός προκαθοριστικού νόμου που οδηγεί από τις «πρωτόγονες» κοινωνίες κυνηγών και τροφοσυλλεκτών στις «ανεπτυγμένες» βιομηχανικές. Οι βιολόγοι από παλιά έχουν εγκαταλείψει την ιδέα ότι η  εξέλιξη είναι προοδευτική. Μια προσεκτική ματιά στις κουλτούρες δείχνει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια να προσδιοριστεί το τι είναι «ανεπτυγμένο» είναι ατυχής. Αντιθέτως ο Joseph Tainter και ο  Robert Edgerton προσδιόρισαν τα στάνταρτς σύμφωνα με τα οποία κάποιες κοινωνίες μπορούν να θεωρηθούν «άρρωστες», καθώς ακολουθούν πρακτικές που οδηγούν στην καταστροφή τους.
Αν επιθυμούμε να κατανοήσουμε και να προβλέψουμε τις πολιτισμικές μεταβολές γενικώς, η θεώρηση της κουλτούρας ως ένα εξελισσόμενο γνώρισμα κατ’ αναλογία με την γενετική εξέλιξη, είναι μια καλή αφετηρία. Αν οι γενετιστές μπορούν να προβλέψουν την αντίσταση των βακτηρίων στα αντιβιοτικά και να ανακαλύψουν τρόπους για να την επιβραδύνουν, μπορούν άραγε οι εξελικτικοί του πολιτισμού να επινοήσουν συστάσεις για το πώς μια διαμάχη δεν θα εξελιχθεί σε πόλεμο;

Συνεχίστε

Η επιβίωση του … σιωπηλότερου

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΙΔΕΕΣ από στις 18 Ιουνίου 2008
Η επιβίωση του … σιωπηλότερου
 
Η θεωρία της Εξέλιξης γενικότερα, και ειδικότερα η έννοια της Φυσικής Επιλογής, είχαν σταθεί αφορμές για παρανοήσεις, αλλά και για ηθελημένες διαστρεβλώσεις. Για ρίξετε μια ματιά στον ενδιαφέροντα και διασκεδαστικό τρόπο με τον οποίο το ακόλουθο κόμικ, βάζει τα πράγματα στη θέση τους… Κι αν σας αρέσει και είστε και δάσκαλοι…σπεύσατε!!!
Μόνο πλήξη δεν θα νοιώσουν οι μαθητές σας από μια τέτοια προσέγγιση της έννοιας της Φυσικής Επιλογής.
Το κόμικ έχει ληφθεί και εξελληνιστεί από τον ενδιαφέροντα δικτυακό τόπο UNDERSTANDING EVOLUTION 

Συνεχίστε