Google+ Ρουμπρίκα αξιολόγησης θεμάτων ανοικτού τύπου : Biology4u.gr

Ρουμπρίκα αξιολόγησης θεμάτων ανοικτού τύπου

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ από στις 17 Αυγούστου 2014

assesmentΣτο παρελθόν, τόσο στο επίπεδο των πανελλαδικών εξετάσεων, όσο και στα τεστ, και στα διαγωνίσματα του τετραμήνου, αλλά και των προαγωγικών και απολυτηρίων εξετάσεων, συχνά έχουν τεθεί θέματα ανοικτού τύπου, δηλαδή θέματα στα οποία ο μαθητής καλείται να συντάξει μια σχετικά εκτεταμένη απάντηση που να περιλαμβάνει και κάποιου είδους εξήγηση ή ερμηνεία. Και πρόσφατα όμως, τέτοιου τύπου θέματα θεσμοθετήθηκαν και εντάχθηκαν στις Τράπεζες θεμάτων.

Τα θέματα αυτά, συγκρινόμενα με τα θέματα κλειστού τύπου παρουσιάζουν ενδιαφέροντα πλεονεκτήματα, όπως ότι παρέχουν στο μαθητή την δυνατότητα να οργανώσει ο ίδιος την απάντησή του, να διερευνήσει ενδεχόμενα, να συγκροτήσει τεκμηριωμένο λόγο κ.ά. «Μειονεκτούν» όμως έναντι των θεμάτων κλειστού τύπου, ως προς τον χρόνο που χρειάζεται η απάντησή τους και η αξιολόγησή τους, και επίσης ως προς την σαφήνεια με την οποία προσδιορίζεται στο μαθητή το εύρος των πληροφοριών που πρέπει να συμπεριλάβει και το βάθος της επεξεργασίας που πρέπει να κάνει. Επίσης συχνά διατυπώνεται η αμφιβολία, αν μπορούν να αποτελέσουν για τον εκπαιδευτικό, ένα ακριβές και ενιαίο πλαίσιο αξιολόγησης του γραπτού.

Το τελευταίο μειονέκτημα των ανοικτών θεμάτων, είναι φυσικά κρίσιμης σημασίας στις Πανελλαδικές εξετάσεις που το διακύβευμα είναι κρισιμότερο. Αυτό το μειονέκτημα οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν με τη γνωστή μοριοδότηση που καταρτίζεται στα κατά τόπους βαθμολογικά κέντρα. Έτσι λοιπόν η επίκληση από το μαθητή της τάδε παραγράφου, της δείνα έννοιας (συχνά με τον προσδιορισμό των σελίδων στις οποίες αναφέρονται), ή η παρουσίαση συγκεκριμένων δεξιοτήτων (αν πρόκειται για άσκηση) αξιολογείται με την επίδοση ενός αριθμού μορίων, τα οποία ο μαθητής στερείται, αν τις παραλείψει ή αποτύχει να τις επιδείξει, αντίστοιχα.

Αυτή λοιπόν η μοριοδότηση ενώ καθησυχάζει την ειλικρινή αγωνία των εκπαιδευτικών, να είναι δίκαιοι και αντικειμενικοί και παρά το ότι τους παρέχει την ασφάλεια ενός καθορισμένου πλαισίου αξιολόγησης, είναι σαφές ότι δεν είναι ενιαία (τα κατά τόπους βαθμολογικά κέντρα μοριοδοτούν διαφορετικά τα επιμέρους ερωτήματα και υποερωτήματα) και συχνά οδηγεί, ακόμη και σε κωμικοτραγικά αποτελέσματα, που πλήττουν την αξιοπιστία της. Προσφυέστερα παραδείγματα από την υποχρεωτική αναφορά της ανεξαρτησίας των γονιδίων, ως προϋπόθεσης για την εύρεση των γαμετών στο διυβριδισμό (λες και οι μαθητές μαθαίνουν και τα συνδεδεμένα γονίδια, οπότε πρέπει να τα διακρίνουν από τα ανεξάρτητα) ή την υποχρεωτική (και διεξοδική) αναφορά, ότι το ετερόζυγο άτομο (λ.χ. Αα) εκδηλώνει τον φαινότυπο του επικρατούς αλληλομόρφου, δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν.

Μήπως λοιπόν, λόγω της δυσκολίας στην αξιολόγηση των θεμάτων ανοικτού τύπου, θα ήταν καλό να τα αποφεύγουμε, ειδικά εκεί που το αποτέλεσμα της αξιολόγησης κρίνει την προαγωγή του μαθητή ή πολύ περισσότερο, την εισαγωγή του στα Α.Ε.Ι.; Γνώμη του συντάκτη του άρθρου είναι πως υπάρχει η δυνατότητα τα θέματα ανοικτού τύπου να αξιολογούνται επί τη βάσει καθολικών και αξιόπιστων κριτηρίων, έτσι ώστε η διδασκαλία (που πρέπει να επηρεάζει την αξιολόγηση, αλλά και που αναπόφευκτα επηρεάζεται από αυτήν) να μη χάσει την πρωτοτυπία, τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη, που προάγουν τα ανοικτού τύπου θέματα.

Συνήθης και διεθνής λοιπόν πρακτική, είναι η κατάρτιση ρουμπρικών αξιολόγησης στις οποίες προσδιορίζονται, στα διαγωνίσματα, στα τεστ και γενικά σε οποιαδήποτε εργασία ανατεθεί στους μαθητες:

  • Τα κριτήρια αξιολόγησης και
  • Τα διαφορετικά επίπεδα επίδοσης των μαθητών με βάση τα κριτήρια αυτά.

Υπάρχουν δύο βασικά είδη ρουμπρίκας αξιολόγησης, η ολιστική και η αναλυτική. Στην πρώτη αποτιμάται η συνολική εικόνα του γραπτού με βάση γενικά κριτήρια,  όπως η πλήρης, επαρκής, μερική, ή ανεπαρκής κατανόηση του θέματος που έχει τεθεί στο μαθητή.  Στη δεύτερη  η αποτίμηση της επίδοσης, γίνεται στη βάση καθορισμένων κριτηρίων που διερευνούν τις επιμέρους γνώσεις και δεξιότητες που πρέπει να έχει ο μαθητής προκειμένου να αντιμετωπίσει το θέμα που του έχει τεθεί.

Ένα καλό, λοιπόν, παράδειγμα εφαρμογής των δύο βασικών ειδών ρουμπρίκας αξιολόγησης είναι αυτό που περιέχεται στο άρθρο των Deborah Allen και Kimberly TannerRubrics: Tools for Making Learning Goals and Evaluation Criteria Explicit for Both Teachers and Learners που δημοσιεύθηκε στο τεύχος του φθινοπώρου του 2006 στο περιοδικό: CBE—Life Sciences Education της Αμερικανικής Εταιρείας για την Κυτταρική Βιολογία (ASCB). Και είναι καλό το παράδειγμα αυτό, όχι μόνο διότι κατατοπίζει για τις διαφορές των δύο βασικών τύπων ρουμπρίκας, αλλά κυρίως για την εύστοχη επιλογή και αποσαφήνιση των κριτηρίων αξιολόγησης, σε ένα ιδιαιτέρως ανοικτό θέμα που διατυπώθηκε ως εξής:

«Τα φυτά λαμβάνουν την τροφή τους από το έδαφος». Πού συμφωνείτε ή πού διαφωνείτε με τη διατύπωση αυτή; Να εξηγήσετε την άποψή σας με όσον το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες. 

Ας δούμε λοιπόν πώς οι δύο συγγραφείς του άρθρου καταρτίζουν τη λίστα των κριτηρίων αξιολόγησης στον ολιστικό τύπο ρουμπρίκας, εστιάζοντας την προσοχή μας στο στα κριτήρια που έχουν επιλέξει και στο πώς τα κριτήρια αυτά, αρθρώνουν τη γνώση, αλλά και το συλλογισμό που θα οδηγήσει έναν μαθητή να διαφωνήσει με τη διατύπωση που του έχει τεθεί:

Ολιστική ρουμπρίκα αξιολόγησης

και ας προχωρήσουμε τώρα στην αναλυτική ρουμπρίκα αξιολόγησης του θέματος που έχει τεθεί. Αξίζει να εστιάσουμε την προσοχή μας στο πώς οι συγγραφείς του άρθρου διευρύνουν και εξειδικεύουν τα κριτήρια της αξιολόγησης (σε σχέση με την ολιστική ρουμπρίκα) έτσι ώστε να αποτιμώνται επιμέρους γνώσεις και δεξιότητες του μαθητή.

Αναλυτική ρουμπρίκα αξιολόγησης

 

Κλείνοντας την παρουσίαση της ρουμπρίκας αξιολόγησης o συντάκτης του άρθρου πιστεύει πως είναι καιρός το συγκεκριμένο διδακτικό εργαλείο να ενταχθεί στην εργαλειοθήκη του εκπαιδευτικού, είτε αξιολογεί μια εργασία που έχει αναθέσει στους μαθητές του, είτε ένα διαγώνισμα οποιασδήποτε βαθμίδας ή σκοπιμότητας (προαγωγικές, απολυτήριες ή πανελλαδικές εξετάσεις). 

Από την ένταξη της ρουμπρίκας αξιολόγησης στη διδακτική πράξη τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν είναι πολλά: Ενδεικτικά, ο μαθητής μπορεί να πληροφορείται τα κριτήρια με βάση τα οποία αξιολογείται το γραπτό του, ώστε να προσαρμόζει κατάλληλα τη μελέτη του πριν τις εξετάσεις. Ο εκπαιδευτικός έχοντας στη διάθεσή του,  ένα ασφαλές, κατά το δυνατό αντικειμενικό και οπωσδήποτε ενιαίο σύνολο κριτηρίων, διευκολύνεται στη βαθμολόγηση των γραπτών και μειώνει τον χρόνο που της αφιερώνει, ενώ παράλληλα ανατροφοδοτείται από τις πληροφορίες που του παρέχει, ώστε να αναπροσαρμόζει τη διδασκαλία του προς όφελος των μαθητών του.

Ο σχολιασμός έχει κλείσει