Google+ Τα αλφαβητάρια της Βιολογίας: Μέρος 1ον : Biology4u.gr

Τα αλφαβητάρια της Βιολογίας: Μέρος 1ον

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ από στις 3 Ιανουαρίου 2006

Εισαγωγή

thrasyboulos

Το μάθημα της Βιολογίας, ως αυτόνομο μάθημα, εισήχθη στην ελληνική εκπαίδευση το 1933. Περιδιαβάζοντας τα προγράμματα σπουδών που έκτοτε εκπονήθηκαν, πολύ εύκολα καταλήγει κανείς στη μελαγχολική διαπίστωση, ότι η θέση του ελάχιστα μεταβλήθηκε στα χρόνια που μεσολάβησαν, σαν τίποτε να μην άλλαξε στο μεταξύ, στην επιστήμη, την κοινωνία, την εκπαίδευση…. Στο διάστημα αυτό η Βιολογία διδάχτηκε με τη βοήθεια σχολικών εγχειριδίων που η συγγραφή τους απηχεί το πνεύμα και το γράμμα των εκάστοτε προγραμμάτων σπουδών, το ύφος και την αισθητική της εποχής τους, το επίπεδο της επιστημονικής γνώσης, τις ισχύουσες παιδαγωγικές αρχές ακόμη όμως και τους επικρατούντες ιδεολογικούς 
προσανατολισμούς της, όπως αδιάψευστα επιβεβαιώνει ο τρόπος με τον οποίο αγνοούν ή χειρίζονται το «ευαίσθητο» κεφάλαιο της Εξέλιξης. Το biology4u.gr εγκαινιάζει την παρουσίαση των σχολικών εγχειριδίων Βιολογίας, όχι με την πρόθεση της κριτικής αποτίμησής τους, που είναι έργο δύσκολο και ειδικό, αλλά της προβολής επιλεγμένων αποσπασμάτων που μεταφέρουν στον περιηγητή του διαδικτύου το άρωμα της εποχής τους.
Το πρώτο βιβλίο που έφερε τον τίτλο «Στοιχεία Γενικής Βιολογίας» εκδόθηκε το 1933, προοριζόταν «Διά την Δ’ τάξιν των Γυμνασίων παλαιού τύπου και την Στ’ τάξιν των Γυμνασίων νέου τύπου» και συγγραφέας του ήταν ο τακτικός καθηγητής της Γενικής Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Θρασύβουλος Βλησίδης. Το βιβλίο περιλαμβάνει 5 κεφάλαια (Εισαγωγή, Η ζωή και αι γενικαί ιδιότητες αυτής, Αι συνθήκαι της ζωής και ο θάνατος, Το κύτταρον ως μονάς της ζωής, Η παραγωγή της ζωής και η κληρονομικότης, Η εξέλιξις του οργανικού κόσμου) και έχει έκταση 95 σελίδων. 
Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου είναι ότι στις γραμμές του ο συγγραφέας συχνά αποπειράται απρόσμενες επιστημολογικές προσεγγίσεις. Για παράδειγμα στη σελίδα 28 αναφέρεται στην αδυναμία ερμηνείας των βιολογικών φαινομένων μόνον με τους νόμους της Φυσικοχημείας:
apospasma2
 και στη συνέχεια στη σελίδα 29:
apospasma3

Για να καταλήξει:

apospasma4

Επισήμανση που ωθείται από βιταλιστικά κίνητρα; Επίγνωση της περιορισμένης δυνατότητας του αναγωγισμού να εξηγήσει τα βιολογικά φαινόμενα; Όπως και να εξηγείται εντύπωση προκαλεί η κατανόηση της ιδιαίτερης θέσης που κατέχει η Βιολογία στις Θετικές επιστήμες και η παράθεση της σχετικής άποψης σε σχολικό βιβλίο της δεκαετίας του 30.

Επίσης, στο βιβλίο είναι η πρώτη φορά που εισάγεται στην β/θμια εκπαίδευση ο όρος Οικολογία, για την ακρίβεια «Ειδική Βιολογία» ή «Οικολογία» όπως επισημαίνει ο συγγραφέας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα απόσπασμα στο οποίο παρουσιάζονται οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μελών της «βιωτικής κοινότητας» και επίσης η γνώση της βιολογικής μεθόδου με την οποία μπορεί να ελεγχθεί το μέγεθος των πληθυσμών που έχει ως εξής:

apospasma5

Ιδιαίτερη όμως μνεία αξίζει το κεφάλαιο της Εξέλιξης. ‘Οχι τόσο διότι υπάρχει αναλυτική, αναλυτικότατη για την εποχή περιγραφή της θεωρίας του Λαμάρκ και της θεωρίας του Δαρβίνου,apospasma6

apospasma7

όσο γιατί υπάρχει μια έκδηλη αντιφατικότητα στην παρουσίασή του. Ενώ τα στοιχεία που παρέχονται είναι πλήρη και πειστικά, ο συγγραφέας αισθάνεται ταυτόχρονα την ανάγκη να τηρήσει αποστάσεις από την ιδέα της Εξέλιξης και τη «θεωρία του Δαρβίνου» αυτοϋπονομεύοντας, κατά κάποιο τρόπο, το κείμενό του. Έτσι ενώ παραθέτει όλες τις μαρτυρίες που συνηγορούν υπέρ της ιδέας της Εξέλιξης (Παλαιοντολογία, Συγκριτική Ανατομία, Εμβρυολογία, Συστηματική) και αποσπάσματα όπως το ακόλουθο:

apospasma8

ταυτόχρονα γράφει:

apospasma9

Τέλος στον επίλογο του βιβλίου, στον οποίο καταγράφονται τα συμπεράσματα αναφέρει

apospasma10

 

Ετικέτες: ,

Ο σχολιασμός έχει κλείσει