Google+ Η ενότητα στην ποικιλομορφία : Biology4u.gr

Η ενότητα στην ποικιλομορφία

Έχει καταχωριστεί στις κατηγορίες: ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ από στις 30 Σεπτεμβρίου 2013

Μια διαδικτυακή φίλη σε μια συνομιλία μας, με προέτρεψε να ασχοληθώ από αυτό το σάιτ με θέματα Βιολογίας, που θα ήταν κατανοητά από-, και ενδιαφέροντα για, το μη βιολόγο επισκέπτη του. Αποφάσισα, έστω και σποραδικά, να ακολουθήσω την προτροπή της, κυρίως διότι η προσπάθεια να μεταδώσεις στον αμύητο γνώσεις από ένα ειδικό αντικείμενο, είναι ένας τρόπος να το δεις με την ίδια παρθενική ματιά που το βλέπει και αυτός.

Ελπίζοντας λοιπόν να βγούμε αμοιβαία ωφελημένοι, ο επισκέπτης γιατί θα βρει ενδιαφέρον στις γραμμές που ακολουθούν, και εγώ γιατί θα αξιωθώ ενός νέου βλέμματος για τη Βιολογία, κάνω την απαρχή με την παρουσίαση μιας από τις πιο γοητευτικές ιδέες της Βιολογίας και ιδιαιτέρως της Γενετικής. Πρόκειται για την ιδέα της ενότητας στην ποικιλομορφία, που συνίσταται στο ότι τα έμβια όντα, παρά τον πλούτο των μορφών και των λειτουργιών τους, μοιράζονται ένα επίσης μεγάλο πλήθος κοινών χαρακτηριστικών, που είναι σύμφυτα με το φαινόμενο της ζωής.

Έτσι σε όποιο επίπεδο και να μελετήσει κανείς τη ζωή, εντυπωσιάζεται από το πώς μια τόσο μεγάλη «διαφορετικότητα» μπορεί να κρύβει πίσω της, μια τόσο μεγάλη ομοιότητα.

  • Όλοι οι οργανισμοί, είτε έχουν 2, 4 ή 1000 πόδια, είτε έχουν φτερά και πετούν, είτε πτερύγια και κολυμπούν, είναι φτιαγμένοι από κύτταρα.
  • Όλοι οργανισμοί έχουν καταγεγραμμένες τις οδηγίες με βάση τις οποίες «κατασκευάζονται» στο ίδιο μακρομόριο, το πασίγνωστο DNA.
  • Όλων των οργανισμών οι πρωτεΐνες, τα μακρομόρια που ευθύνονται για την κατασκευή των δομών τους και τις λειτουργίες τους, είναι κατασκευασμένες από την ίδια δεξαμενή 20 αμινοξέων, για να μη μιλήσουμε για την εντυπωσιακότερη ομοιότητα από όλες: Είτε είσαι ελέφαντας, είτε βακτήριο, είτε λεύκα, είτε πουλί, τα κύτταρά σου μεταφράζουν τις γενετικές οδηγίες που είναι καταγεγραμμένες στο DNA τους, χρησιμοποιώντας το ίδιο παγκόσμιο λεξικό, που λέγεται γενετικός κώδικας.

Όσο όμως εντυπωσιακό είναι το φαινόμενο της ενότητας στην ποικιλομορφία άλλο τόσο εντυπωσιακοί είναι οι γενετικοί μηχανισμοί που το διασφαλίζουν, όπως επίσης και η ιστορία του. Πράγματι αυτή η συνύπαρξη της ομοιότητας με την ποικιλία και τη διαφορά, είναι αποτέλεσμα της δυναμικής ισορροπίας μεταξύ δύο αντιθετικών και αδυσώπητων δυνάμεων που δρουν στο εσωτερικό της κληρονομικότητας.

Η μια δρώντας συντηρητικά, προσπαθεί να παγιώσει τα πράγματα ως έχουν. Οι άνθρωποι γεννούν ανθρώπους και τα γατιά, γατάκια, διότι η μείωση- το είδος της κυτταρικής διαίρεσης με το οποίο παράγονται οι γαμέτες- σε συνεργασία με τη γονιμοποίηση, φροντίζουν κάθε απόγονος να έχει την ίδια πλήρη σειρά χρωμοσωμάτων και γονιδίων με τους γονείς του.

Επίσης στο μοριακό επίπεδο η ακρίβεια της αντιγραφής των γενετικών πληροφοριών αποσκοπεί στην ακριβή μεταβίβασή τους στην επόμενη γενιά κυττάρων ή οργανισμών, έτσι ώστε οι απόγονοι να μοιράζονται τα ίδια γενικά χαρακτηριστικά με τα γονικά κύτταρα ή οργανισμούς.

Όμως, όπως καθένας μπορεί να διαπιστώσει ακόμη και τα αδέλφια, με την έκτακτη και «ιδιόρρυθμη» εξαίρεση των μονοζυγωτικών διδύμων δεν είναι πανομοιότυπα μεταξύ τους, ούτε και ακριβή αντίγραφα των γονέων τους: Ενώ μοιράζονται τα κοινά χαρακτηριστικά του είδους τους, εκδηλώνουν τα χαρακτηριστικά αυτά με διαφορετικό τρόπο. Σε κάποιες σπάνιες μάλιστα περιπτώσεις είναι δυνατή η εμφάνιση ολότελα νέων χαρακτηριστικών, είτε αυτά είναι δομές, είτε λειτουργίες.

Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της δράσης της δεύτερης δύναμης που αντίθετα με την πρώτη, δεν επιδιώκει την παγίωση των πραγμάτων, αλλά αντιθέτως τη μεταβολή τους. Μεγάλο όμως ενδιαφέρον προκαλεί και το γεγονός ότι οι δυνάμεις αυτές, είναι τόσο ανταγωνιστικές, όσο και συνεργαζόμενες. Και είναι αλήθεια ότι αν ένα ολότελα νέο χαρακτηριστικό, – προϊόν της δυνάμεως μεταβολής-, προσφέρει προσαρμοστικό πλεονέκτημα στο φορέα του, δηλαδή τον βοηθά να επιβιώσει και να αναπαραχθεί στο περιβάλλον στο οποίο ζει, τότε η πρώτη αναλαμβάνει να το διαδώσει και να το παγιώσει στις επόμενες γενιές, προς όφελος όλων των οργανισμών του είδους.

Με τη συσσώρευση των μεταβολών στις δομές και τις λειτουργίες των οργανισμών έχει προκύψει στη διάρκεια των αιώνων, η αφάνταστη ποικιλία, αλλά και ενότητά τους. Αν δεν υπήρχε η δύναμη συντήρησης, τότε θα ήταν αδύνατο το πέρασμα από τη μια γενιά στην άλλη, των χαρακτηριστικών που ευνοούν την επιβίωση των οργανισμών στο περιβάλλον τους.

Αν δεν υπήρχε η δύναμη μεταβολής, τότε όλοι οι οργανισμοί θα ήσαν πανομοιότυποι μεταξύ τους και πανομοιότυποι με τον πρώτο οργανισμό, που εμφανίστηκε πριν 3 δισεκατομμύρια χρόνια στην επιφάνεια του πλανήτη. Στα κοινά χαρακτηριστικά που μοιράζονται οι οργανισμοί που ανήκουν σε διαφορετικό είδος ή «βασίλειο» μπορεί να αναζητήσει κανείς, ό,τι αποδείχθηκε διαχρονικά και οικουμενικά επωφελές για την επιβίωσή τους. Στα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τα είδη μεταξύ τους, βρίσκει κανείς τις διαφορετικές λύσεις που έδωσε η Εξέλιξη στο πρόβλημα της επιβίωσης των οργανισμών σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Μοιάζει δηλαδή η ζωή να επαληθεύει τη γνωστή ρήση του Lewis Carroll, του συγγραφέα της «Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων»

«Τώρα λοιπόν βλέπεις ότι πρέπει να τρέχεις συνεχώς για να παραμένεις στην ίδια θέση. Αν θέλεις να πας κάπου αλλού θα πρέπει να τρέχεις τουλάχιστον δύο φορές περισσότερο«.

Ή μ’ άλλα λόγια για να επιβιώνουν οι οργανισμοί (να παραμένουν στην ίδια θέση) οφείλουν να μεταβάλλονται, καθώς ζουν σε ένα επίσης μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Ετικέτες:

Ο σχολιασμός έχει κλείσει