|
 Γίνεται πολύς λόγος τελευταία με φόντο τις αυξανόμενες τιμές τροφίμων, περί καυσίμων και των εναλλακτικών λύσεων, δηλαδή των βιοκαυσίμων.
Είναι άλλη μια ενεργειακή «φούσκα»; Μήπως δεν υπάρχουν πια δισκοπότηρα που θα μας δείξουν το δρόμο προς το ενεργειακό Κάμελοτ ή εκτός του ότι τα βιοκαύσιμα έχουν μπει στην ατζέντα των κυβερνήσεων, πλέον προωθούνται και από τη βιομηχανία δίνοντας ώθηση σε μια πηγή καυσίμων που τα πετρελαϊκά λόμπυ προσπαθούσαν να «σκοτώσουν» εδώ και χρόνια;
Κατά αρχάς όλους μας επηρεάζει η τιμή του πετρελαίου ειδικά αν αναλογιστούμε στην περίπτωσή μας ότι μόνο η Ελλάδα (βάσει στοιχείων του Ιουνίου του 2007) καταναλώνει περίπου 435.700 βαρέλια/ ημέρα κατατάσσοντάς τη στην 31η θέση πετρελαιοκαταναλωτή ανάμεσα σε 206 χώρες, πιο πάνω από τα Ην. Αραβικά Εμιράτα και χώρες της Ε.Ε όπως η Αυστρία, η Σουηδία , η Πορτογαλία (οι ΗΠΑ καταναλώνουν το περισσότερο πετρέλαιο παγκοσμίως με 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως και η Κίνα στη δεύτερη θέση με 6 εκατ. ημερησίως ). Από την άλλη πλευρά, όσο η ζήτηση για πετρέλαιο αυξάνει, η εξασφάλιση σταθερής παραγωγής διακυβεύεται λόγω πολιτικών αναταραχών και κλιματικών συνθηκών και τα διάφορα κερδοσκοπικά παιχνίδια δείχνουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται και θα αυξήσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ πετρελαιοπαραγωγών (εταιριών και κρατών).
Οπότε για να μειωθεί και στο τέλος να εξαφανιστεί η εξάρτηση από τα πετροχημικά, μπορεί να εφαρμοστεί το «δόγμα» των biorefineries, όπου με βάση ενζυμικές αντιδράσεις μετατρέπεται η βιομάζα σε ενέργεια, αμινοξέα και βιο-προϊόντα προστιθέμενης αξίας. Η διαφορά με τα πετροχημικά είναι ότι η βιομάζα είναι μια ανανεώσιμη πρώτη ύλη, που μπορεί να συλλεχθεί σχετικά εύκολα, από υπολείμματα γεωργικών καλλιεργειών, απορρίματα (αστικά στερεά) και νεκρά φύλλα από δάση δίχως να επιβαρύνεται το ενεργειακό ισοζύγιο καθώς οι πηγές βιομάζας στις περισσότερες των περιπτώσεων θεωρούνται σκουπίδια.
Άλλα πλεονεκτήματα χρήσης της βιομάζας είναι ότι εκτός από ανανεώσιμη πηγή, δεν χρειάζεται να εισαχθεί από τρίτες χώρες, δεν χρησιμοποιούνται χημικές διεργασίες που συγκεντρώνουν τοξικά λύματα σε σύγκριση με τις ενεργειοβόρες διαδικασίες διύλισης και επεξεργασίας του πετρελαίου και μπορεί να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας.Ας μην ξεχνάμε ότι στην παρούσα κατάσταση τα βιοκαύσιμα ενεργούν σαν ένα μαξιλάρι, συγκρατώντας τις τιμές του πετρελαίου (εκτιμάται ότι δίχως αυτά θα ήταν 15% αυξημένες και ακόμα πιο αυξημένες οι τιμές τροφίμων).
Στην περίπτωση των βιοκαυσίμων, τα πάντα κρίνονται από το ισοζύγιο ενέργειας και άνθρακα, οπότε στην περίπτωση της αιθανόλης, μάλλον κρίνεται ως ένα μη αποδοτικό παράδειγμα, αν και έχει εφαρμογή εδώ και πάνω από 50 χρόνια. Είναι όμως η χρήση εκτάσεων για την παραγωγή βιοαιθανόλης αρκετή για να αυξήσει τις τιμές των τροφίμων, ή μήπως πρόκειται για απόκρυψη των γεγονότων από την κοινή γνώμη ώστε να κριθούν και τα υπόλοιπα βιοκαύσιμα ως μη αποδοτικά? Για παράδειγμα η παραγωγή βιοντήζελ δεν απαιτεί τη χρήση φυτικών καλλιεργειών αλλά τα σχετικά «άχρηστα» λίπαρά και έλαια, που είναι μια πρώτη ύλη με πολύ χαμηλό κόστος (ανανκυκλωμένο λάδι από εστιατόρια, φυτικά έλαια, ζωικό λίπος) ενώ λειτουργούν τεχνολογίες μετατροπής ελαστικών και αστικών στερεών λυμμάτων σε υγρά καύσιμα και χημικά υψηλής προστιθέμενης αξίας (liquefaction).
Σύμφωνα με στοιχεία τον προηγούμενο χρόνο στις ΗΠΑ παρήχθησαν 450 εκατ. τόνοι καλαμποκιού (η μονάδα μέτρησης είναι το λεγόμενο bushel) από 340 εκατ. στρέματα γης σπάζοντας κάθε ρεκόρ παραγωγής. Από αυτή την ποσότητα 22% χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή 25 εκατ. τόνων αιθανόλης. Απέμεινε το υπόλοιπο 78% της παραγωγής, που όχι μόνο κάλυψε την αμερικάνικη αγορά και τις εξαγωγές αλλά 10% της παραγωγής παρέμεινε στις αποθήκες ως στοκ. Ακόμη ως το 2015 η παραγωγή αιθανόλης στις ΗΠΑ θα αυξηθεί απλά με το να βελτιστοποιηθεί η παραγωγικότητα.δίχως να χρησιμοποιούνται καλλιέργειες, που προορίζονται για τρόφιμα και ζωική τροφή και δίχως να επεκταθούν οι καλλιέργειες σε επιπλέον εκτάσεις.  Φυσικά ο πρωταθλητής των βιοκαυσίμων, η αιθανόλη που παράγεται από καλαμπόκι, μπορεί να έχει ένα μερίδιο «ευθύνης» για τις καλπάζουσες τιμές των τροφίμων, αλλά οι κύριοι υπεύθυνοι παράγοντες είναι η αύξηση της ζήτησης για αγροτικά προϊόντα και κρέατος από τις αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ανατολής, οι τιμές – ρεκόρ του πετρελαίου και του φυσικού αερίου (το αέριο χρησιμοποιείται και για την παραγωγή λιπάσματος) και οι κλιματικοί παράγοντες, που επηρεάζουν καλλιέργειες παγκοσμίως (π.χ η μεγάλη περίοδος ξηρασίας στην Αυστραλία).
Μπορεί η αιθανόλη από καλαμπόκι να μην είναι ο καλύτερος υποψήφιος για αποδοτικά βιοκαύσιμα με λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αλλά πρέπει να δώσουμε την ευκαιρία στην τεχνολογία και την επιστήμη, που δεν είναι στάσιμες, να δώσουν εναλλακτικές και πιο κατάλληλες λύσεις ώστε να ξεπεραστούν τα όποια εμπόδια.
Σε αυτή την κατέυθυνση κινείται η χρήση της ζύμωσης σακχάρων από ζαχαροκάλαμο και από φυτά που δεν κατευθύνονται στην παραγωγή τροφίμων ούτε συμβάλλουν στην αύξηση αερίων του θερμοκηπίου με το να αντικαθιστούν δάση, όπως ένα σχετικά «άχρηστο» φυτό, το λεγόμενο switchgrass (Panicum virgatum), που έχει υψηλή απόδοση σε βιομάζα και μπορεί να έχει απόδοση 6-10 τόνους βιοκαυσίμων ανά εκτάριο (4 στρέμματα περίπου). Μια ακόμη πιο καινοτόμος λύση είναι αυτή της χρήση άλγεων, αναπτυσσόμενα σε φωτοβιοαντιδραστήρες από φύλλα πολυαιθυλενίου και συνεχή παροχή CO2 στο σύστημα. Η πηγή CO2 μπορεί να είναι τα καυσαέρια από βιομηχανικές δραστηριότητες προσθέτοντας το πλεονέκτημα φιλτραρίσματος αερίων του θερμοκηπίου, πριν αυτά να φτάσουν στην ατμόσφαιρα.
Σημαντικό πλεονέκτημα αυτής της τεχνολογίας και της χρήσης άλγεων είναι ότι το 50% της μάζας τους αποτελείται από έλαια (η υψηλότερη απόδοση ανάμεσα στα ελαιοπαραγωγά φυτά είναι 20%) ενώ ενδέχεται να παράγουν ανα έτος περίπου 30 τόνους ελαίων ανά εκτάρι, που θα χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή βιοκαυσίμων (από τη σόγια παράγονται ανά έτος 160 περίπου λίτρα ανά εκτάρι).
Οπότε είμαστε έτοιμοι να αποδεχτούμε λύσεις ή θα συνεχίσουμε να παραμένουμε εθισμένοι στο πετρέλαιο, απορρίποντας κάθε τι νέο δίχως να δίνουμε την ευκαρία να δοκιμαστεί και να βελτιστοποιηθεί?Δεν είναι εύκολος ο δρόμος που θα διαλέξουμε, αλλά χρειάζεται ορθολογισμός και όχι υποταγή στις άναρθρες κραυγές των τεχνοφοβικών και των μηδενιστών. Το σίγουρο είναι ότι πάντα θα υπάρχουν αντιδράσεις με οτιδήποτε καινούριο μας χτυπήσει την πόρτα αλλά ο παράγοντας που θα καθορίσει την αντίδραση και την ποιότητα των αποφάσεων μας θα είναι όχι η τρομολαγνεία και οι φοβίες αλλά η ωριμότητα αξιολόγησης των συνθηκών που ήδη υπάρχουν.
Πηγές
Biorefineries-Industrial Processes and Products, Status Quo and Future directions
Vol.1-2006 Wiley-VCH
ISBN: 3-527-31027-4
Is ethanol getting a bum rap?
Wiki- Biorefinery
Turning algae into America's new energy
Wiki- Switchgrass
|
