www.biology4u.gr

Άκουσα μια κοπέλλα στο λεωφορείο να λέει στη φίλη της ότι δεν της αρέσει να ντύνεται προκλητικά, γιατί δεν της αρέσουν «οι άντρες που τρέχουν πίσω από τα κατώτερά τους ένστικτα»! Διακριτικά την κοίταξα προσεκτικά, έβαλα τα στοιχεία στον ... μικροεπεξεργαστή και διαπίστωσα ότι ήταν μια καταφανώς όμορφη κοπέλλα, που την αδικούσε κατάφωρα το ντύσιμό της. Σαν να ήθελε να κρυφτεί! Με λύπησε. Κι αμέσως, το παρακάτω σημείωμα είχε αρχίσει να μορφοποιείται. Της το απευθύνω λοιπόν νοερά... Κι επειδή κάθε πόνημα χρειάζεται τη μούσα του, τη βάφτισα «Ερατώ». Το πόνημα δεν είναι βέβαια λυρικό, αλλά, ποιος ξέρει, αν ντυθεί κάπως πιο ... πικάντικα, σίγουρα πολλοί ... λυράρηδες θα τρέξουν γύρω της να την υμνήσουν...!

***

Τα ένστικτα είναι εξελικτικά εργαλεία με τα οποία είναι προικισμένα τα ζώα για να αντιμετωπίσουν γρήγορα και αποτελεσματικά τις προκλήσεις του περιβάλλοντος και ειδικά τις ανάγκες της επιβίωσης (εξασφάλιση τροφής, προστασία από τους κινδύνους) και της αναπαραγωγής. Υπάγονται βεβαίως σε εγκεφαλικές λειτουργίες, όχι όμως σε συλλογισμούς και προβληματισμούς, που είναι χρονοβόροι. Λειτουργούν με αυτοματισμούς, διότι χρειάζονται γρήγορες αντιδράσεις. Χ ερέθισμα του περιβάλλοντος = ψ αντίδραση, ακαριαία. Όταν κινηθώ απότομα προς ένα πουλάκι που τσιμπολογάει λίγο πιο κει, αυτό τινάζεται απότομα και φεύγει. Αν καθόταν να σκεφτεί αν είμαι φίλος ή εχθρός, θα είχε ...φαγωθεί προ πολλού από κάποια γάτα ή κάποιο αρπακτικό.

Φανταστείτε ένα παγκόσμιο συνέδριο κοσμολογίας, με επιστήμονες από όλα τα μέρη του κόσμου, πιστούς στις πιο διαφορετικές θρησκείες, να συζητούν για την ηλικία του Σύμπαντος, και αντί να προβάλλουν επιχειρήματα που στηρίζονται στο φαινόμενο Doppler, το redshift των πιο μακρινών γαλαξιών και τη μέτρηση της σταθεράς του Hubble, να επισείουν τα ιερά βιβλία τους, από τη Βίβλο των Εβραίων μέχρι τις Βέδες των Ινδών ή τη Θεογονία του Ησίοδου ως πειστήρια για το ότι ο Κόσμος υπάρχει εδώ και λίγες χιλιάδες χρόνια.

Από καιρό μου είχε προταθεί να συνεργαστώ με το biology4u. Ήταν για μένα μια μεγάλη τιμή και ήθελα με τη σειρά μου να την τιμήσω όσο καλύτερα μπορούσα. Αναζητούσα το πρώτο θέμα που θα ήταν κατάλληλο για την ... εισβολή ενός παλαιοντολόγου στο χώρο των βιολόγων.

Η λύση ήρθε από το χώρο εργασίας μου, όταν μου ζητήθηκε να γράψω «κάτι» για το έτος του Πλανήτη Γη... Αρχικά ένιωσα δυσφορία. Γιατί να κάνω πάλι την ... Κασσάνδρα και να κρούω κι εγώ τον κώδωνα του κινδύνου; Δεν ταιριάζει στο χαρακτήρα μου η ιδεολογική τρομοκρατία που τόσο συνηθίζεται από τους ούτω καλούμενους οικολόγους...

Πώς όμως να γράψεις για τις ομορφιές αυτού του πλανήτη, για καταπράσινα λιβάδια, για κελαρυστά ρυάκια, για το βόμβο του καταρράκτη, για το θρόισμα των φύλλων και τις μελωδίες μιας Παραδεισίας, χωρίς ταυτόχρονα να σου βγει η έντονη ανησυχία για το μέλλον του βιολογικού πανοράματος που δίνει σάρκα και οστά στο ανόργανο υπόβαθρο αυτής της ομορφιάς; Μα, κινδυνεύει; Θα ρωτήσει κάποιος.. Και ναι και όχι, είναι η απάντηση. Ούτε πρόκειται το σημερινό πανόραμα να διατηρηθεί στον αιώνα τον άπαντα, ούτε όμως και να εκλείψει παντελώς. Ένα άλλο πανόραμα της ζωής θα έρθει στη θέση του, σε γεωλογική χρονική κλίμακα, πανέμορφο κι αυτό, πρόσκαιρο κι αυτό... Άλλο είναι αυτό που πραγματικά διακυβεύεται.

Αν μέσα στη δίνη των αλλαγών που βλέπουμε να έρχονται, θα επιβιώσει ή όχι η Συνείδηση... Η Γνώση... Η Ποίηση... Ο Στοχασμός... Η κορωνίδα της ζωής... Το πιο λογικό και πιο παράλογο των όντων... Αυτό που μπορεί να υμνήσει όλες τις ομορφιές ή να διαπράξει όλες τις ασχήμιες... ή να καταστρέψει στο τέλος τον εαυτό του... Το πιο αντιφατικό προϊόν της Εξέλιξης! Ο Άνθρωπος... Αυτά περνούσαν απ’ το μυαλό μου κι έλεγα να αρνηθώ. Σκέφτηκα όμως ότι ο σκοπός της πληθώρας των πρωτοβουλιών του τύπου «έτος του τάδε» και «παγκόσμια ημέρα του δείνα» δεν είναι ο εξωραϊσμός, αλλά ακριβώς η προσπάθεια ευαισθητοποίησης πάνω σε υπαρκτά προβλήματα και κινδύνους που απειλούν τα διάφορα αντικείμενα ενδιαφέροντος, που μπορούν να είναι από μια ευπαθή ομάδα πληθυσμού μέχρι τελικά το παγκόσμιο οικοσύστημα του πλανήτη μας, με την επίγνωση, βέβαια, ότι η συνειδητή, δεδηλωμένη, έντιμη και επιστημονικώς τεκμηριωμένη κατάδειξη του κινδύνου, που αποσκοπεί στο να αποτρέψει τον εφησυχασμό, εύκολα μπορεί να διολισθήσει στην κινδυνολογία και τελικά στην ιδεολογική τρομοκρατία...

Σκέφτηκα επίσης ότι το θέμα προσφερόταν ως το πλέον κατάλληλο για την έναρξη της συνεργασίας μου με το biology4u. Να μιλήσω δηλαδή για τον πλανήτη Γη του σήμερα και του αύριο, μέσα από τη γεωλογική και τη βιολογική ιστορία του... Εδώ και πολλούς αιώνες οι παιδευόμενοι νέοι διδάσκονται Ιστορία... για να την αγνοήσουν μόλις μεγαλώσουν, ιδίως αν γίνουν ηγέτες.. Είδατε κανέναν Άρχοντα να έχει πρωτοσύμβουλό του ιστορικό; Ίσως γι’ αυτό τα ίδια λάθη επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνας ... και οι διάφοροι Bush, τυφλωμένοι από την αυτάρεσκη μεγαλομανία τους, τρέχουν να λιώσουν σαν μυρμήγκια τους εχθρούς τους, υπαρκτούς ή φανταστικούς, ανοίγοντας τρύπες για να πέσουν τελικά οι ίδιοι μέσα... Ε, φανταστείτε τώρα να πρότεινε κάποιος στους Αφεντάδες του κόσμου, εν όψει της λήψης σημαντικών αποφάσεων για το μέλλον του πλανήτη, να συνεβουλεύοντο ... γεωλόγους και παλαιοντολόγους!! Θα έσκαγαν στα γέλια οι διάφοροι duces μας. Στα γέλια στα οποία καταφεύγει ο κάθε ανόητος όταν αγνοεί παντελώς το περί ού ο λόγος αντικείμενο...

Πάνε 7.000 χρόνια από κείνη τη νύχτα! Ήταν μια εξαιρετικά ζεστή μεξικάνικη νύχτα, από κείνες που σού ‘κοβαν την ανάσα... Το αυγουστιάτικο φεγγάρι, ολόγιομο, φώτιζε τις απέραντες φυτείες καλαμποκιού, ενώ οι κραυγές από τα νυχτοπούλια διέκοπταν τη μονότονη συμφωνία των γρύλλων... Ο καλός μας Τράπε Μάις, Υπουργός Γεωργίας του Τεχουακατέκο και διάδοχος του θρόνου, είχε κοιμηθεί ευχαριστημένος! Ήταν αυτός που είχε στηρίξει την έρευνα για την καλυτέρευση της απόδοσης του καλαμποκιού, που ήταν η βασική τροφή των υπηκόων του πατέρα του. Οι σοφοί που αυτός και οι προκάτοχοί του είχαν χρυσοπληρώσει, είχαν καταφέρει, ύστερα από χρόνια προσπαθειών, με διασταυρώσεις και τεχνητή επιλογή, ξεκινώντας από το teosinte, ένα μικροσκοπικό φυτό με κακορρίζικο καρπό, που είχε καμμιά δεκαριά σπυριά όλα κι όλα, να δημιουργήσουν το mais, ένα υβρίδιο με πάνω από 150 σπυριά... Οι κάτοικοι της χώρας του έπαψαν να πεθαίνουν από την πείνα. Τα παιδιά είχαν άφθονο χυλό και αυγά από καλοθρεμμένες γαλοπούλες. Ο πληθυσμός και τα έσοδα του πατέρα του, αυξήθηκαν. Θα μπορούσε πια να χτίσει ένα καινούργιο πέτρινο παλάτι, που όμοιό του δεν είχε ξαναδεί η αμερικάνικη ήπειρος!

Αυτά ονειρευόταν ο καλός μας Τράπε Μάις, όταν μια κακή σκέψη σφηνώθηκε στο μυαλό του κι έγινε εφιάλτης! Είχε, λέει, γεννηθεί μια οικολογική οργάνωση, η Greenpeace, που αγωνιζόταν ενάντια στην παραβίαση της φύσης. Είχε κυκλοφορήσει μία λίστα με ύποπτες τροφές, στην κορυφή της οποίας βρισκόταν το mais. Τα μέλη της έκαναν κάθε τόσο θεαματικές εκδηλώσεις που εντυπωσίαζαν τον κόσμο. Την τελευταία φορά τρεις θαρραλέοι ακτιβιστές της είχαν κατέβει στην Πλατεία Αποθηκών κρεμασμένοι από τεράστια πουλιά, ντυμένοι καλαμπόκια, που αντί για καρπό είχαν στη θέση του το κεφάλι του κακού πνεύματος!

 Ο κόσμος τρομοκρατήθηκε! Έπαψε να αγοράζει το ύποπτο mais, που άρχισε να σαπίζει στις αποθήκες. Οι πιστοί του καλού Μανιτού έκαναν λιτανείες με αναμμένους δαυλούς και ζητούσαν να σταματήσει η παραβίαση της θέλησής του, της τάξης που Αυτός θέλησε, η επέμβαση στα όντα που Αυτός δημιούργησε. Η Δημιουργία έπρεπε να μένει σταθερή και αναλλοίωτη, εις τους αιώνας των αιώνων...!

Οι νεωτεριστές χώθηκαν στα σπίτια τους και δεν τολμούσαν να μιλήσουν. Δυο-τρεις που τόλμησαν να βγουν και να φωνάξουν ότι “τα πάντα ‘ρει”, ούτε που ακούστηκαν. Ο λόγος τους χάθηκε μέσα στο βουητό... Τέλος, το πλήθος κατευθύνθηκε προς τις φυτείες... Η πυρά της κάθαρσης ύψωσε γιγάντιες γλώσσες προς τον ουρανό, που τις δέχτηκε με αγαλλίαση. Τα έργα του κακού ήταν πια παρελθόν...!

Ο καλός μας Τράπε Μάις πετάχτηκε έντρομος, μουσκίδι στον ιδρώτα! Έτρεξε γρήγορα στο παράθυρο και κοίταξε πέρα προς τα χωράφια που έζωναν την πρωτεύουσα. Δεν άκουσε παρά το τρίξιμο των γρύλλων και τις κραυγές των πουλιών. Δεν είδε παρά τις λυγερές καλαμιές των καλαμποκιών, σαν μια θάλασσα που κυμάτιζε απαλά στο αεράκι της χαραυγής, που μόλις είχε πιάσει να φυσάει. Ένας στεναγμός ανακούφισης βγήκε από μέσα του! Δεν ήταν παρά ένα κακό όνειρο. Η αλήθεια ήταν ότι το παράκανε εχτές το βράδυ. Τόσα ψητά καλαμπόκια που έφαγε, πασπαλισμένα με τριμμένο αλάτι που έβγαζαν τα ορυχεία του βασιλιά στα βουνά, πώς να μην του έπεφταν βαριά;

Λίγο μετά, ο Σάβιο, Μεγάλος Προφήτης του βασιλείου, που έβλεπε τα μελλούμενα, αλλά και τα περασμένα, του εξηγούσε ότι η Greenpeace δεν είχε ακόμα ιδρυθεί. Και θα περνούσαν χιλιάδες χρόνια ακόμα. Ο κόσμος θα έτρωγε άφοβα το καλαμπόκι για 7 χιλιάδες χρόνια! Και σε κάτι χώρες μακρινές, πέρα απ’ τη Μεγάλη Θάλασσα, κάποιοι άλλοι παράξενοι άνθρωποι, ξεπλυμένοι άσπροι, ή μαύροι σαν το κάρβουνο, θα έτρωγαν για χιλιάδες χρόνια κάποιους άλλους καρπούς, που κι αυτοί ήταν δημιουργήματα των ανθρώπων, όπως το στάρι (ένα φυτό κακομοίρικο μπροστά στο δικό μας το mais), η ελιά, το μήλο, το αχλάδι, το πορτοκάλλι, το μανταρίνι... Όπου ο άνθρωπος, του εξηγούσε, χώνει το υνί στη γη και την οργώνει, δεν αρκείται στο να αναπαράγει τα φυτά που βρίσκει στη φύση την κάθε στιγμή. Αργά και βασανιστικά, με ατέλειωτα πειράματα, πολλά αποτυχημένα, μερικά επιτυχή, προσαρμόζει την παραγωγή στα γούστα του και στις ολοένα και αυξανόμενες ανάγκες του, αφού ο ανθρώπινος πληθυσμός μεγαλώνει συνεχώς... Μέχρι και φρούτα χωρίς κουκούτσι θα καταφέρει να φτιάξει!